Kochaj Lubuskie - zabytki techniki - Most w Stanach
Konstrukcja licząca sobie 642 metry długości ze 100-metrowym – do dziś jednym z najdłuższych w Polsce - przęsłem nurtowym. Jednotorowy most kolejowy na rzece Odrze, odcinek nieczynnej obecnie linii kolejowej Wolsztyn-Żagań, w pobliżu miejscowości Stany (8 km na północ od Nowej Soli) powstał w 1907 roku.
Umiejscowiono go w pobliżu starej przeprawy promowej. Wykonawcą, imponującej do dziś, konstrukcji mostu była zielonogórska firma Beuchelt & Co (Fabrik für Brückenbau und Eisenkonstruktionen Beuchelt - Fabryka Mostów, Konstrukcji Stalowych i Wagonów Beuchelt) - jedna z najbardziej znanych wówczas firm niemieckich, zajmująca się m.in. budową konstrukcji mostowych na całym świecie. Firma, która budowała mosty, wiadukty, hale dworcowe i inne konstrukcje stalowe, m.in. we Wrocławiu (obecny Most Grunwaldzki), Poznaniu, Gorzowie, Frankfurcie, Berlinie, Kłodzku, dworzec w Poznaniu, zadaszenia ogrodu zoologicznego we Wrocławiu. Z obiektów wybudowanych przez firmę Georga Beuchelta poza Niemcami, warto wymienić jeszcze: linię kolejową Bagdad – Damaszek, palmiarnię w Bukareszcie, halę targową w Focşani czy zabudowę portu Haidar Pacha (tur. Haydarpaşa Limanı) na azjatyckim przedmieściu Stambułu. W czasach rozkwitu firmy, w latach 1876-1926, Beuchelt & Co wybudowała łącznie 94 mosty na całym biegu Odry i na rzekach do niej wpadających oraz kolejne 403 mosty drogowe i kolejowe na terenie całych Niemiec.
Przęsła mostu zaprojektowano w formie kratownicy równoległej - co wówczas było już konstrukcją droższą (ze względów ekonomicznych stosowano już z powodzeniem kratownice paraboliczne). Na obu końcach mostu umieszczono na filarach po dwa zespoły ceglanych strażnic - blokhauzów w formie neogotyckich wież. Dwupiętrowe budynki umieszczone po obu stronach toru miały między sobą komunikacje naziemną (na wysokości toru) jak i podziemną. W kondygnacji przyziemnej mieściły się także, oprócz pomieszczeń bojowych, pomieszczenia socjalne i magazyny. Miały też własne ujęcia wody ze studni. Druga kondygnacja pełniła tylko funkcje bojowe. Komunikację między kondygnacjami zapewniała metalowa drabina.
Środkowe przęsło mostu zostało wysadzone 3 lutego 1945 roku przez cofające się wojska niemieckie. Po wojnie most został odbudowany w 1955 roku. Wcześniej rozebrano część nadziemną blokhauzów po wschodniej stronie. Most funkcjonował do 1994 roku. Długość mostu wynosi 642 m. Długość przęsła nurtowego wynosi dokładnie 100,01 m.
Do Stanów najlepiej dojechać od strony Nowej Soli drogą nr 315 Nowa Sól-Wolsztyn, skręcając tuż za mostem na Odrze zgodnie ze wskazaniem drogowskazu. W Stanach najlepiej się zapytać miejscowych o drogę i dojść wałem przeciwpowodziowym. W okresie letnim możliwe jest dojechanie samochodem pod sam most. W innym okresie może to być utrudnione z racji położenia mostu na terenie zalewowym. Do mostu można też dojechać od strony Bobrownik - od tej strony należy samochód zostawić wcześniej i trzeba pieszo dotrzeć do mostu.
Mostowe blokhauzy kolejowe są też jedną z atrakcji fortyfikacyjnych przebiegającego obok żółtego szlaku turystycznego. W ich pobliżu na terenie zalewowym, przed wałem przeciwpowodziowym znajdują się żelbetowe schrony bojowe i bierne wchodzące w skład niemieckiej linii obronnej „Oderstellung”.
