Kochaj Lubuskie - wakacje z bunkrami - Międzyrzecki Rejon Umocniony cz. I
Międzyrzecki Rejon Umocniony (Festungsfront Oder-Warthe Bogen) to system poniemieckich fortyfikacji, powstały w latach 30-tych XX w. na pograniczu niemiecko – polskim. Położony w łuku Odry i Warty, rozciąga na odcinku ok. 100 km. Najważniejszym elementem fortyfikacji jest system podziemnych tuneli wybudowanych w okolicach Międzyrzecza, o łącznej długości przekraczającej 30 km. Podziemia stanowią element Muzeum Fortyfikacji i Nietoperzy w Pniewie, przy którym zorganizowana jest całoroczna trasa turystyczna.
W okresie wakacyjnym 1.VII-31.VIII
W wakacje wycieczki dla turystów indywidualnych odbywają się w następujących godzinach:
- trasa długa (2-2,5 h): 11.00, 13.00, 15.00
- trasa krótka (do 1,5 h): 12.00, 14.00, 16.00
- dodatkowo czynna jest jedyna w powiecie międzyrzeckim Pętla Nietoperska - wakacyjna trasa po podziemiach nieukończonej baterii pancernej nr 8 (wejście w obiekcie 724).
GRUPY ZORGANIZOWANE (powyżej 15 osób) proszone są o rezerwację z dwudniowym wyprzedzeniem.
TRASA KRÓTKA
Obejmuje prelekcję prowadzoną przez przewodnika w sali muzealnej, spacer naziemną ścieżką dydaktyczną obejmującą m. in. „zęby smoka”, mały schron bojowy – Tobruk, oraz naziemną część panzerwerka 717 ze słynnymi kopułami. Po wejściu do wnętrza obiektu zwiedzamy - poziom bojowy Pz. W 717, a po zejściu ok. 30 m pod ziemię betonowymi schodami - zaplecze magazynowo – koszarowe z drezyną o napędzie ręcznym. W koszarach kończy się część oświetlona podziemi, dalej potrzebne będą latarki. Podziemnym tunelem, mijając po drodze kilka rozwidleń, dochodzimy do panzerwerka 716, którym opuszczamy podziemia. Czas trwania do 1,5 godz.
TRASA DŁUGA
Kolejnym wariantem zwiedzania jest trasa długa, na której dodatkowo prowadzi do podziemnego dworca kolejki wąskotorowej. Czas trwania do 2,5 godz.
Trasy ekstra - trwają 4 lub 8 godzin. Są to wyprawy w podziemia, w czasie których można zobaczyć miejsca niedostępne w trakcie standardowego zwiedzania. Zwiedzanie w grupach liczących do 15 osób (wyjątkowo do 20) w towarzystwie przewodnika. Wymagane wyposażenie: latarki z zapasem baterii, odzież zabezpieczająca przed wilgocią i chłodem, wodoodporne obuwie, suchy prowiant, napoje.
Pętla Nietoperska
Zwiedzanie obejmuje część Grupy Warownej York tj. PzW 724 oraz podziemne zaplecze magazynowe niedokończonej baterii pancernej PzW 8 Ost i West. Podziemia składają się z komór amunicyjnych, tuneli kolejki dojazdowej oraz zaplecza koszarowego. Obiekt nie został ukończony ze względu na przerwanie budowy MRU w 1938 roku, dzięki czemu panuje w nim swoista jaskiniowa atmosfera. Pętla Nietoperska udostępniana jest do zwiedzania tylko w okresie wakacyjnym od 5 lipca do 31 sierpnia w godzinach od 10.00 do 16.00. Zwiedzanie trwa ok. 1 godziny. Niezbędne jest posiadanie odpowiedniego obuwia, w podziemiach jest sporo wilgoci. Dojazd drogą gruntową od miejscowości Pniewo (Baza Turystyczna MRU) lub Kęszyca. Cena biletu 14 zł bilet normalny o 12 zł bilet ulgowy. Przewodnicy: Michał Matuszewski - 605 981 814 Jacek Podemski - 696 572 305 Sławek Smardz - 660 005 751
DLA NIEPEŁNOSPRAWNYCH
Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego zaprasza do zwiedzania na specjalnej trasie przygotowanej z myślą o osobach z dysfunkcją układu ruchowego, lękiem wysokości oraz dla osób starszych. W trakcie zwiedzania nie ma konieczności wchodzenia i schodzenia po schodach. Dla niepełnosprawnych przewidziano -3 trasy turystyczne:
Trasa krótka - do 2,5 godz. (prelekcja nt. Fortyfikacji i zwiedzanie obiektu A 64).
Trasa średnia - do 4 godz. (zwiedzanie wystawy, zwiedzanie Pzw 724, zwiedzanie obiektu A 64)
Trasa długa – do 6 godz. (zwiedzanie zamku w Międzyrzeczu, zwiedzanie wystawy, zwiedzanie Pzw 724, zwiedzanie obiektu A 64
Termin zwiedzania: od 15 kwietnia do 30 sierpnia; poniedziałek-piątek w godz. 9:00 – 18:00. Zwiedzanie wyłącznie po wcześniejszej potwierdzonej rezerwacji! Maksymalna iliczba osób w grupie: 10 - grupy poruszające się na wózkach inwalidzkich i 20 - inne grupy.
MRU - Miedzyrzecki Rejon Umocniony - krótka historia
Podziemia Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego (MRU) są bezcennym zabytkiem sztuki fortyfikacyjnej XX w. w Polsce i jednym z najciekawszych w Europie, stanowią najatrakcyjniejszy obiekt krajoznawczy Ziemi Międzyrzeckiej. Wielkie zainteresowanie budzi historia budowy, architektura jego obiektów obronnych oraz stan dzisiejszy i przyszłość tej fortyfikacji.
Niemiecka doktryna wojenna po I wojnie światowej zakładała, że pierwszym przeciwnikiem Niemiec będzie Francja. Niemcy musiały myśleć o zabezpieczeniu się przed wojną na dwa fronty, czyli przed Polską, która jako sojusznik Francji zobowiązywała się do ataku na Niemców ze strony wschodniej. Prace fortyfikacyjne na wschodniej granicy rozpoczęto w roku 1932 na skutek kryzysu w stosunkach politycznych z Polską. Już w 1933 r. powstawały dzieła fortyfikacyjne w Prusach Wschodnich, na Pomorzu i Śląsku.
Najważniejszy, strategiczny kierunek pozostawał ciągle w sferze planów. Było to spowodowane rangą i znaczeniem problemu. Ponieważ ostateczna koncepcja ufortyfikowania kierunku berlińskiego nie była jeszcze gotowa, postanowiono prowizorycznie zamknąć tzw. Bramę Lubuską Linia Zapór Niesłysz – Obra. Przyjęto, że system zapór będą stanowić uregulowane cieki wodne łączące jeziora oraz obiekty bojowe broniące najważniejszych przejść drogowych. Tymczasem w maju 1935 r. ukończono ostateczny plan fortyfikacji zamykających Bramę Lubuską, który oparł się na koncepcji frontu ufortyfikowanego. Plan ten został przedstawiony Oddziałowi Operacyjnemu Sztabu Wojsk Lądowych, ale zadecydować o jego realizacji miał Adolf Hitler – Zwierzchnik Sił Zbrojnych Rzeszy. 30 października 1935 roku wraz z towarzyszącymi mu osobami z dowództwa Wehrmachtu wizytował budowę obiektu bojowego nr 516 w Wysokiej. Mimo przewidywanych ogromnych kosztów budowy Hitler, zafascynowany projektem, zaakceptował plan budowy. Prace przygotowawcze do budowy MRU rozpoczęto wiosną 1936 roku. Ponieważ najsłabszym punktem linii zapór Niesłysz – Obra był odcinek środkowy między Staropolem, Wysoką i Kęszycą pozbawiony poważniejszych przeszkód wodnych, postanowiono go ufortyfikować najsilniej. Budowa schronów bojowych MRU na odcinku północnym i południowym ruszyła w lecie 1936 r. Jesienią tego samego roku prywatna firma niemiecka „Barzewski i Ziemek” rozpoczęła budowę podziemi odcinka „Wysoka”. Dokumentacja kosztorysowa budowy MRU z 1935 r. jak również planowane w niej terminy zakończenia budowy szybko stały się nieaktualne.
Projekt budowy MRU został po raz pierwszy zmodyfikowany w 1936 roku, a ostateczna wersja powstała na przełomie lat 1937/38. Gdy budowa zaczęła nabierać coraz większego tempa, zaczęły pojawiać się symptomy zmiany doktryny wojennej Niemiec. Z końcem 1937 r. uszczegółowiony został tzw. Plan Zielony zakładający rozpoczęcie działań wojennych Niemiec na wschodzie. Hitler zdając sobie sprawę, że kierunek francuski z zaczepnego zmienił się na obronny wiosną 1938 r. wydał rozkaz wzmocnienia fortyfikacji zachodnich, a już latem 1938 r. postanowił przerwać budowę MRU. Argumentem Hitlera był fakt, że do walki w kierunku wschodnim potrzebne mu będą dywizje pancerne, a nie bunkry.
Ostatecznie do wybuchu wojny Niemcy na całej ok. stukilometrowej linii MRU zdążyli wybudować 106 bunkrów, w tym 21 połączono wspólną siecią podziemnych tuneli o łącznej długości ponad 30 kilometrów i głębokości do 40 metrów co stanowiło zaledwie 30% pierwotnego planu. W okresie wojennym MRU wykorzystywany był jako podziemne fabryki. Firma Daimler – Benz produkowała tam części do silników samolotowych.
Fortyfikacje MRU zostały zdobyte przez wojska radzieckie na przełomie stycznia i lutego 1945 roku. Rosjanie zajęli całą potężną linie fortyfikacyjną w ciągu 3 dni, gdyż w tym czasie załogi poszczególnych bunkrów stanowiły jednostki bardzo nieliczne i nie przeszkolone do obrony takiej fortyfikacji. Jednostki te nie potrafiły nawiązać walki z Rosjanami i większość z nich uciekła nawet nie próbując się bronić.
Obecnie MRU stanowi jedną z większych atrakcji lubuskich, odwiedzaną przez turystów z całego świata. Oprócz tego w podziemiach mieści się największy w Europie rezerwat nietoperzy. Co roku w podziemiach zimuje około 30 000 nietoperzy należących do 13 gatunków.
NIETOPERZE
Podziemia Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego są największym i najważniejszym zimowiskiem nietoperzy w Polsce. Co roku zimuje tam od 20 000 do 30 000 osobników należących do 12 gatunków. Jest to największa w Środkowej Europie zimowa kolonia tych ssaków. W sierpniu 1980 w na podstawie Zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w części podziemi o powierzchni 2.5 ha utworzono rezerwat „Nietoperek”, a w grudniu 1998 r. Rozporządzeniem Ministra OŚZNiL powołano rezerwat „Nietoperek II”, obejmując tym samym ochroną całość MRU.
Można przypuszczać, że dla niektórych migrujących gatunków nietoperzy podziemia Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego mają duże znaczenie jako miejsce zimowania, a ochrona tego stanowiska jest ważna dla zapewnienia stabilności populacji kilku gatunków na dużym obszarze. Obrączkowanie nietoperzy prowadzone przez chiropterologów niemieckich wykazało, że niektóre osobniki nocka rudego (Myotis daubentonii) obrączkowane w lecie w Meklemburgii w północnych Niemczech przylatywały na zimowanie do odległych o 260 km podziemi Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego. Podobnie nocki duże (Myotis myotis), obrączkowane od 70 to 220 km od Międzyrzeckiego Rejonu Umocnionego spędzały zimę w międzyrzeckich podziemiach.
oprac.na podst. www.bunkry.pl
